آخرین بهروزرسانی در 2025-11-15 توسط فاطمه نیازی
کیست در تخمدان در معاینه سونوگرافی مشخص می شود. در بیشتر موارد، این کیست ها خوش خیم هستند و به ندرت علائمی ایجاد می کنند. کیست های تخمدان حفره های مایع یا پر از بافت در تخمدان ها هستند. اطراف این بخش را یک کپسول احاطه کرده و معمولاً به اندازه یک گیلاس هستند. اکثر کیست های تخمدان خود به خود از بین می روند.
کیست های تاول مانند اغلب در اثر تغییرات هورمونی طبیعی در دوران بلوغ یا در دوران یائسگی ایجاد می شوند. کیست در تخمدان در تعداد کمی از زنان مادرزادی است یا علت دیگری دارد.
تخمین زده می شود که از هر 100 زن حدود 10 نفر کیست در تخمدان دارند. کیست های تخمدان معمولاً خوش خیم هستند و به ندرت علائمی ایجاد می کنند. بنابراین معمولاً نیازی به درمان ندارند. جراحی به ندرت برای حل مشکل ضروری است.
اکثر کیست های تخمدان کیست های عملکردی هستند.
کیست های عملکردی می توانند در نتیجه تغییرات طبیعی در تخمدان ناشی از هورمون های درون زا ایجاد شوند. با این حال، آن ها همچنین در ارتباط با مدارهای کنترل هورمونی مختل یا به عنوان یک عارضه جانبی هورمون درمانی رخ می دهند. درمان به ندرت مورد نیاز است زیرا اغلب خود به خود برطرف می شوند.
بر اساس ارزیابیهای فعلی، یافتههای غیرطبیعی روی تخمدان در تصویر سونوگرافی واژینال در بیش از 98 درصد موارد تغییرات طبیعی است و نیازی به جراحی ندارد. با این وجود، از سن 40 سالگی و در دوران پس از یائسگی، فرآیندهای کیستیک در تخمدان که در تصویر سونوگرافی قابل مشاهده است، قطعا باید بیشتر روشن شوند. از آن جایی که تومورهای بدخیم روی تخمدان نیز می توانند به صورت ساختارهای کیستیک در تصویر اولتراسوند نشان داده شوند، باید طی عمل مشخص شود که آیا تومور واقعاً بدخیم است یا خیر.
فهرست مطالب
بررسی اجمالی کیست در تخمدان
کیستدر تخمدان یک حفره پر از مایع در تخمدان شما است. اصطلاح “کیست” در مورد خوش خیم یا بدخیم بودن تغییر چیزی نمی گوید. اکثر کیست ها بی ضرر هستند. آن ها به عنوان مثال در اثر افزایش هورمون های جنسی خاص در دوران بلوغ یا یائسگی ایجاد می شوند. از آن جایی که آن ها هیچ علامتی ایجاد نمی کنند و اغلب خود به خود از بین می روند، معمولاً نیازی به درمان آنها ندارید.
با این حال، اگر کیست در تخمدان برای مدت طولانی باقی بماند، پزشک باید علت کیست در تخمدان را بررسی کند تا بتواند بیماری هایی مانند آندومتریوز یا سرطان تخمدان را رد کند.
علل و عوامل خطر کیست در تخمدان
بیشتر کیستهای تخمدان مربوط به تخمکگذاری و بلوغ سلولهای تخمک در تخمدان است. علم پزشکی این موارد را “کیست های عملکردی” می نامد. آن ها می توانند در یک یا هر دو تخمدان ظاهر شوند. موارد زیر شایع ترین کیست های عملکردی هستند.
- کیست های فولیکولی
- کیست های زرد بدن (کیست جسم زرد)
- کیست لوتئال
- کیست های کوچک مرواریدی ناشی از PCO
- کیست های آندومتریوز
1.کیست های فولیکولی
هر ماه در تخمدان یک زن بارور، یک تخمک در یک فولیکول (کیسه) بالغ می شود. اگر تخمک گذاری وجود نداشته باشد، به عنوان مثال در دوران یائسگی، فولیکول می تواند پر از مایع شود و به کیستی تبدیل شود که اندازه آن می تواند تا 15 سانتی متر باشد.
2.کیست جسم زرد
کیست جسم زرد بعد از تخمک گذاری از بقایای فولیکول ایجاد می شود و عمدتاً هورمون جنسی پروژسترون و اندکی هورمون جنسی زنانه استروژن تولید می کند. گاهی اوقات خون در جسم زرد جمع میشود و به کیست تبدیل میشود.
3.کیست لوتئال
کیست های لوتئین معمولاً در هر دو تخمدان زمانی که تولید هورمون های خاصی افزایش می یابد ایجاد می شود. علت کیست لوتئال می توان موارد زیر باشد.
- بارداری چند قلو به دلیل افزایش هورمون های بارداری HCG
- درمان های هورمونی برای ناباروری زنان
- برخی بیماری های تولید کننده هورمون، مانند تومورها
- اختلالات رشد جفت
کیست های لوتئین معمولاً زمانی که علل آن درمان می شوند، مانند پس از زایمان یا زمانی که هورمون درمانی متوقف می شود، خود به خود از بین می روند.
4.کیست های ناشی از سندرم تخمدان پلی کیستیک PCO
کیست های کوچک متعدد از علائم سندرم تخمدان پلی کیستیکPCO هستند. PCO یک اختلال هورمونی است: به دلیل عدم تعادل هورمونی، بلوغ فولیکول ها با مشکل مواجه می شود. در عوض، فولیکول ها به کیست های کوچک تبدیل می شوند که مانند رشته ای از مروارید در لبه تخمدان ها قرار می گیرند و به تخمدان اجازه رشد می دهند.
5.کیست های آندومتریوز
هنگامی که به اندومتریوز مبتلا هستید، بافت پوششی رحم به سایر قسمتهای شکم، سایر اندامها و گاهی اوقات تخمدان گسترش مییابد. در طول قاعدگی، این بخش کوچک دیواره رحم خونریزی می کنند.
از آن جایی که خون قاعدگی نمی تواند از تخمدان ها خارج شود، کیست ها در آن جا تشکیل می شوند. کیستهای آندومتریوز حاوی محصولات تجزیه خون قهوهای تیره و غلیظ هستند که به آن کیستهای شکلاتی نیز میگویند.
6.کیست های حفظ فرم خاص
کیستهای احتباسی زمانی تشکیل میشوند که مایع غدهای ایجاد میشود. این پساب (احتباس) باعث می شود که غده ای به کیست تبدیل شود. به عنوان مثال، کیستهای احتباسی شامل کیستهای درموئید میشوند. آن ها ناهنجاریهایی هستند که از سلولهای زایا منشأ میگیرند، که میتوانند حاوی مو، سبوم، غضروف یا بافت استخوانی و همچنین دندان باشند.
کیست های درموئید تغییرات بی ضرری هستند که حدود یک سوم کل رشدهای خوش خیم تخمدان را تشکیل می دهند. آن ها عمدتاً قبل از بلوغ یا در زنان جوان تشکیل می شوند. در موارد بسیار نادر، کیست درموئید می تواند به یک تومور بدخیم تبدیل شود؛ اما این بیشتر در زنان بالای 40 سال رخ می دهد.
علائم کیست در تخمدان
اکثر کیست های تخمدان تنها به اندازه یک تا سه سانتی متر می رسند و در عرض چند ماه پسرفت می کنند. این که آیا حتی باید از کیست زیر 3 سانتی متر صحبت کرد یا خیر، جای سوال است. زیرا سلول های تخمک طبیعی می توانند قبل از تخمک گذاری به این اندازه برسند. با این حال، در موارد استثنایی، کیست ها می توانند تا قطر 30 سانتی متر رشد کنند.
کیست های کوچک تخمدان هیچ ناراحتی ایجاد نمی کنند. متخصص زنان معمولاً به طور تصادفی در طول سونوگرافی متوجه آن ها می شود. اگر اندازه کیست به بیش از چند سانتی متر برسد، می تواند اندام های مجاور را تحت تاثیر قرار دهد. سپس علائم زیر ممکن است رخ دهد:
- احساس دردهای کسل کننده یا کششی در قسمت تحتانی شکم دارید.
- تکرر ادرار دارید
- شما از اختلال تخلیه روده رنج می برید.
- در حین مقاربت احساس درد می کنید.
- کمرت درد میکنه
- چرخه قاعدگی شما نامنظم است.
زمانی که کیست در تخمدان شما پاره شود، ممکن است دردناک شود. به عنوان یک قاعده، به اصطلاح پارگی بی ضرر است؛ اما گاهی اوقات ممکن است رگ های خونی آسیب ببینند و در نتیجه خونریزی در حفره شکم ایجاد شود. سپس باید با عمل خونریزی را قطع کرد.
اگر احساس درد شدید و غیرقابل تحمل در قسمت پایین شکم و علائم دیگری مانند اسهال و حالت تهوع شدید دارید، این می تواند نشانه چرخش کیست حول محور خود باشد. چرخش ساقه می تواند خون رسانی به تخمدان را قطع کند. در این صورت نیاز به عمل جراحی خواهید داشت.
کیست جسم زرد می تواند باعث اختلالات قاعدگی شود، به عنوان مثال، دوره قاعدگی متوقف می شود.
تشخیص کیست در تخمدان
در طول معاینه سالانه زنان، متخصص زنان رحم، لوله های فالوپ و تخمدان های شما رابررسی می کند. در این معاینه می توان کیست های بزرگ را حس کرد. کیست های کوچک تر در اسکن اولتراسوند ظاهر می شوند. معاینه می تواند نشان دهد که چه نوع کیستی در اطراف رحم موجود است. در غیر این صورت، بررسی های بیشتر ضروری است.
1.آزمایش خون
خون سطوح خاصی از هورمون و التهاب و همچنین نشانگرهای احتمالی تومور را نشان می دهد.
2.توموگرافی کامپیوتری و لاپاراسکوپی
معاینات بیشتر مانند توموگرافی کامپیوتری یا لاپاراسکوپی در تشخیص به ندرت ضروری است. در بیشتر موارد، توموگرافی باید روشن کند که آیا تغییرات در بافت تخمدان می تواند یک تومور بدخیم باشد یا خیر. اگرچه کیست ها در بیشتر موارد خوش خیم هستند، اما گاهی اوقات تشخیص آن ها از تومور دشوار است.
کیست در تخمدان پیشگیری، تشخیص زودهنگام
پیشگیری از کیست در تخمدان دشوار است. آن ها تحت تأثیر هورمون های جنسی تشکیل می شوند. در تئوری، داروها می توانند تولید آن ها را مهار کنند. اما این باعث عوارض جانبی می شود و برای زنانی که مثلاً می خواهند بچه دار شوند مناسب نیست. همچنین در بیشتر موارد کیست ها بی ضرر هستند و خود به خود از بین می روند.
در مورد سندرم تخمدان پلی کیستیک PCOS، می توان بیان داشت علل آن هنوز به طور کامل مشخص نشده است. داشتن یک رژیم غذایی سالم، ورزش کافی و حفظ وزن مناسب می تواند عوامل خطر و علائم را کاهش دهد. با این حال، علت آندومتریوز هنوز مشخص نیست، بنابراین شما نمی توانید از این بیماری جلوگیری کنید.
تشخیص زودهنگام کیست در تخمدان در دوره معاینه زنان امکان پذیر است.
کیست در تخمدان چه زمانی باید عمل شود؟
از آن جایی که اکثر کیست ها پسرفت می کنند، برای نتیجه گیری لازم است منتظر ماند. پس از 6-8 هفته، سونوگرافی بررسی می کند که آیا این زائده برطرف شده است یا خیر.
برای مشکلات مربوط به کیست های عود کننده، ممکن است داروهای مهارکننده تخمک گذاری مانند قرص های ضد بارداری تجویز شوند. از آن جایی که از تخمک گذاری جلوگیری می کند، از ایجاد کیست های مرتبط با چرخه نیز جلوگیری از بارداری می شود.
در مورد کیست های بسیار بزرگ که پسرفت نمی کنند و در صورت بروز عوارض حاد باید عمل انجام شود.
آیا می توان با کیست در تخمدان باردار شد؟
در بیشتر موارد این کار بدون هیچ مشکلی امکان پذیر است، اما بستگی به نوع کیست و دلیل تشکیل آن دارد. بیماری هایی مانند اندومتریوز یا سندرم تخمدان پلی کیستیک می توانند تا حدی احتمال باردارشدن را کاهش دهند. قبل از بارداری برنامه ریزی شده یا درمان باروری، شفاف سازی کیست های موجود از نظر پزشکی منطقی است.
روش جراحی کیست در تخمدان
این عمل معمولاً به روش لاپاراسکوپی، یعنی با استفاده از لاپاراسکوپی تحت بیهوشی عمومی انجام می شود و معمولاً 45 دقیقه طول می کشد.
بیمار بیهوش می شود. یک لوله در نای و یک کاتتر ادراری در مجرای ادرار قرار داده شود که قبل از بیدار شدن از بیهوشی خارج می شود.
گاز از طریق یک برش در ناف وارد شکم می شود و یک دوربین قرار می گیرد. ابزارهای جراحی از طریق دو برش کوچک در ناحیه شرمگاهی وارد حفره شکمی می شوند. این برای جدا کردن کیست و خارج کردن آن از بدن در کیسه ریکاوری استفاده می شود. سپس گاز را می توان تخلیه کرد و برش ها را دوخت.
خطرات و مراقبت های بعد از کیست در تخمدان
عوارض، به خصوص کیست های بزرگ، می تواند بترکد که این امر عمدتاً بی ضرر است اما می تواند با درد ناگهانی و اختلالات گردش خون همراه باشد.
علاوه بر این، حرکات تند و سریع می تواند باعث چرخش تخمدان در محور خود به دلیل نیروی گریز از مرکز کیست پر از مایع شود و در نتیجه جریان خون آن قطع شود. این یک اورژانس دردناک است که نیاز به توجه فوری دارد. مراقبت های بعدی بستگی به نوع و سیر وقوع کیست دارد.
| بیش تر بخوانید: فوق تخصص زنان + بهترین کلینیک فوق تخصص زنان 2023 تهران بیش تر بخوانید: عدم بارداری + معرفی بهترین متخصص زنان در تهران سال 1402 |
برای تشخیص دقیق، مصرف دارو یا انتخاب روش درمان، حتماً با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت نمایید.
